Termin ważności kosmetyków – co oznacza symbol PAO i kiedy wyrzucać

Tusz do rzęs otwarty jesienią, krem z filtrem z zeszłych wakacji, podkład, który od roku leży w szufladzie. W wielu kosmetyczkach są produkty, o których nikt już nie pamięta, kiedy zostały otwarte. Tymczasem termin ważności kosmetyków to nie tylko data wydrukowana na opakowaniu. Po otwarciu kosmetyk ma kontakt z powietrzem, dłońmi i aplikatorami, a jego skład z czasem traci stabilność.

Przeterminowany produkt często wygląda zupełnie zwyczajnie, ale może działać słabiej, niż deklaruje producent, albo podrażniać skórę i oczy. Szczególnie ryzykowne są kosmetyki do okolic oczu i preparaty z filtrem SPF, których ochrona z czasem może słabnąć. Gdy umiesz odczytać symbol PAO i rozpoznać pierwsze oznaki zepsucia, łatwiej uniknąć podrażnień i nie wyrzucać produktów, które wciąż nadają się do użytku.

Termin ważności kosmetyków – data minimalnej trwałości a symbol PAO

Data „najlepiej zużyć przed” i symbol klepsydry

Data minimalnej trwałości informuje, do kiedy kosmetyk przechowywany we właściwych warunkach zachowuje swoje właściwości, nawet jeśli pozostaje zamknięty. Na opakowaniu widnieje napis „najlepiej zużyć przed końcem” z datą albo symbol klepsydry. To oznaczenie jest obowiązkowe przy produktach o krótszej trwałości, nieprzekraczającej 30 miesięcy, np. przy części kosmetyków naturalnych czy produktów z filtrem.

Symbol PAO, czyli okres przydatności po otwarciu

Symbol otwartego słoiczka z liczbą i literą M (np. 6M lub 12M) oznacza, przez ile miesięcy można bezpiecznie używać produktu od pierwszego otwarcia. Czas liczy się od dnia, w którym zdejmujesz zabezpieczenie lub pierwszy raz nabierasz kosmetyk, a nie od daty zakupu. Symbol 6M to więc pół roku od otwarcia.

PAO pojawia się zwykle na produktach trwalszych niż 30 miesięcy, dlatego wiele kosmetyków ma tylko jedno oznaczenie. Jeśli na opakowaniu są oba, obowiązuje ten termin, który upływa wcześniej. Krem z oznaczeniem 12M otwarty dwa miesiące przed datą z klepsydry trzeba zużyć do tej daty. Niektóre produkty, np. jednorazowe próbki lub aerozole, mogą nie mieć żadnego z tych symboli.

Gdy na tubce czy słoiczku nie ma oznaczeń, sprawdź kartonik, spód opakowania lub zagięcie tuby. Zostaw sobie opakowanie zewnętrzne do czasu zużycia produktu. Na kosmetyku zwykle znajduje się też numer partii – na jego podstawie producent może ustalić datę produkcji, jeśli zapytasz go przez formularz kontaktowy lub infolinię.

Jak długo używać kosmetyków po otwarciu – orientacyjne okresy

Makijaż oczu i twarzy

Najkrócej służą kosmetyki do oczu. Tusz do rzęs i eyeliner w płynie zwykle wymienia się po 3–6 miesiącach od otwarcia. Szczoteczka lub pędzelek przy każdym użyciu przenosi do opakowania drobnoustroje z rzęs i powiek, a ciemne, wilgotne wnętrze tubki sprzyja ich namnażaniu. Okolica oka jest przy tym szczególnie wrażliwa na podrażnienia i infekcje.

Kredki do oczu i ust wytrzymują dłużej, często 12–24 miesiące. Temperowanie usuwa bowiem zewnętrzną warstwę, która miała kontakt ze skórą, o ile sama temperówka jest czysta.

W makijażu twarzy o trwałości decyduje głównie konsystencja:

• podkład i korektor w płynie lub kremie – zwykle 6–12 miesięcy,
• puder, róż, bronzer i cienie prasowane – często 12–24 miesiące, bo sucha formuła słabiej sprzyja rozwojowi mikroorganizmów.

Pielęgnacja, filtry i perfumy

Kremy do twarzy mają najczęściej oznaczenie 6M lub 12M. Kosmetyki z filtrem SPF najlepiej zużyć w ciągu jednego sezonu, a najpóźniej w terminie z symbolu PAO, ponieważ po dłuższym czasie od otwarcia ochrona przeciwsłoneczna może słabnąć. Perfumy w szczelnym flakonie z atomizerem zwykle zachowują zapach najdłużej, nawet kilka lat.

Szybciej psują się kosmetyki naturalne o krótkim składzie, bez konserwantów lub z łagodnym systemem konserwującym. Przy zakupie warto znać różnice między kosmetykami naturalnymi a konwencjonalnymi. Duże znaczenie ma też opakowanie: krem w słoiczku przy każdym użyciu styka się z palcami i powietrzem, a pompka typu airless czy tubka ograniczają ten kontakt.

Kiedy wyrzucić kosmetyk, nawet jeśli termin jeszcze nie minął

Data na opakowaniu zakłada prawidłowe przechowywanie i higieniczne używanie. Jeśli produkt wygląda lub pachnie inaczej niż na początku, lepiej go wyrzucić, nawet gdy do końca okresu po otwarciu zostało kilka miesięcy. Najczęstsze sygnały zepsucia to:

• kwaśny, zjełczały lub po prostu obcy zapach,
• zmiana koloru, np. ciemnienie kremu lub podkładu,
• rozwarstwienie, którego nie da się wymieszać, oraz grudki,
• zasychanie i kruszenie się, częste w tuszach i eyelinerach,
• kropki pleśni, nalot lub twarda skorupa na powierzchni pudru czy cieni.

Niezależnie od daty wymień tusz, kredkę i korektor używane w czasie infekcji oka, np. zapalenia spojówek. To samo dotyczy produktów nakładanych na skórę objętą zmianami zapalnymi, bo mogą ponownie przenieść drobnoustroje. Pozbądź się też kosmetyku, z którego korzystało kilka osób, do którego dostała się woda albo który upadł na brudną powierzchnię. Więcej o higienie przy aplikacji przeczytasz w tekście o tym, jak bezpiecznie wykonywać makijaż.

Jeśli po nałożeniu pojawia się zaczerwienienie, pieczenie lub swędzenie, odstaw produkt i delikatnie go zmyj. Przy łagodnych, przemijających objawach skórnych możesz zasięgnąć porady farmaceuty. Gdy objawy nie ustępują lub się nasilają, skontaktuj się z lekarzem, a przy dolegliwościach oka najlepiej z okulistą.

Szczególnie pilnuj terminu ważności kosmetyków z filtrem SPF, bo ich ochrona z czasem słabnie.

Jak przechowywać kosmetyki, żeby dłużej zachowały świeżość

Kosmetyki najlepiej znoszą stałą, umiarkowaną temperaturę, cień i suche powietrze. Dobrze sprawdzi się zamykana szuflada lub szafka w sypialni albo przedpokoju. Łazienka to złe miejsce, bo para wodna i częste wahania temperatury sprzyjają rozwojowi drobnoustrojów i rozwarstwianiu emulsji. Samochód latem mocno się nagrzewa, a zimą wychładza, co szkodzi zwłaszcza pomadkom, kremom i produktom z filtrem.

Równie ważna jest codzienna higiena:

• sięgaj po produkt czystymi, suchymi dłońmi, a krem ze słoiczka nabieraj czystą szpatułką,
• zakręcaj opakowania od razu i do końca, żeby ograniczyć dostęp powietrza i zanieczyszczeń,
• nie rozcieńczaj zaschniętego tuszu ani eyelinera wodą,
• regularnie myj pędzle i gąbeczki do makijażu, bo resztki podkładu i sebum przenoszą bakterie z powrotem do opakowań.

Pomaga też prosty system kontroli. Po otwarciu zapisz datę markerem na spodzie opakowania albo na małej naklejce. Raz na dwa, trzy miesiące przejrzyj kosmetyczkę i odłóż produkty, których termin ważności po otwarciu już minął lub się zbliża.

Produkty używane okazjonalnie, na przykład intensywną pomadkę czy brokatowe cienie, lepiej kupować w mniejszych pojemnościach. Przed zakupem zawsze sprawdź datę na opakowaniu, także w promocjach, bo często przecenia się produkty, którym zostało niewiele czasu do końca terminu.

Wskazówka: przy okazji promocji „2 w cenie 1” policz, czy zużyjesz oba opakowania przed datą minimalnej trwałości (jeśli jest podana) i czy drugie otworzysz, zanim straci świeżość. Jeśli nie, korzystniej będzie kupić jedno. Dotyczy to głównie produktów z symbolem klepsydry.

Najczęściej zadawane pytania

Czy można używać kosmetyków po terminie ważności?

Lepiej tego unikać. Produkt po terminie może wyglądać zwyczajnie, a mimo to działać słabiej, niż deklaruje producent, albo podrażniać skórę i oczy. Szczególnie dotyczy to tuszy, eyelinerów i kremów z filtrem SPF, których ochrona z czasem może słabnąć. Jeśli po użyciu takiego produktu pojawi się zaczerwienienie, pieczenie lub swędzenie, zmyj go, a przy utrzymujących się objawach skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą.

Co oznacza symbol 12M na kosmetyku?

To symbol PAO, czyli okres przydatności po otwarciu. 12M oznacza, że produktu można używać przez 12 miesięcy od pierwszego otwarcia, a nie od daty zakupu. Jeśli na opakowaniu jest też data minimalnej trwałości, obowiązuje ten termin, który upływa wcześniej.

Jak długo jest ważny tusz do rzęs po otwarciu?

Zwykle wymienia się go po 3–6 miesiącach od otwarcia, a wiążący jest okres podany przez producenta przy symbolu PAO. Szczoteczka przy każdym użyciu przenosi drobnoustroje z rzęs do wnętrza tubki, gdzie łatwo się namnażają. Tusz używany w czasie infekcji oka, np. zapalenia spojówek, wyrzuć niezależnie od daty.

Czy perfumy mają termin ważności?

Tak, choć zwykle należą do najtrwalszych kosmetyków. W szczelnym flakonie z atomizerem często zachowują zapach nawet kilka lat. Warto przechowywać je w cieniu i stałej temperaturze, a jeśli aromat wyraźnie się zmieni, np. stanie się kwaśny lub obcy, lepiej z nich zrezygnować.

Czy nieotwarty kosmetyk może się przeterminować?

Tak. Data minimalnej trwałości, oznaczona napisem „najlepiej zużyć przed końcem” lub symbolem klepsydry, dotyczy także zamkniętych opakowań. Pojawia się na produktach o trwałości nieprzekraczającej 30 miesięcy, np. na części kosmetyków naturalnych czy produktów z filtrem. Po tej dacie producent nie gwarantuje już właściwości produktu, nawet jeśli nigdy nie był otwierany.